Adana’da yıllardır tartışılan Sofulu Çöp Tesisi’nde koku ve sinek sorunlarının yanı sıra, kamuoyunun dikkatine sunulması gereken bir başka önemli konu daha bulunuyor: Çöp suyu nasıl yönetiliyor?

Çöp sahasına getirilen atıklardan ve çöplerle temas eden yağmur sularından oluşabilecek atık suyun nasıl toplandığı, nerede arıtıldığı ve arıtma sonrasında nereye verildiği konusunda kamuoyunun açık ve belgeli bilgilendirilmesi bekleniyor.

ARITMA TESİSİ VAR MI, KAPASİTESİ YETERLİ Mİ?

Sofulu Çöp Tesisi’nde oluşan çöp suyunun yönetimiyle ilgili öncelikle arıtma sisteminin mevcut durumu ortaya konulmalı.

Tesiste çöp suyunu arıtmak amacıyla bir sistem bulunuyor mu? Varsa günlük arıtma kapasitesi ne kadar? Oluşan atık suyun tamamını karşılayabilecek kapasitede mi? Arıtılan suyun düzenli olarak analizleri yapılıyor mu?

Son denetimlerde herhangi bir eksiklik veya uygunsuzluk tespit edildi mi?

Kamuoyunun bilmek istediği temel sorular bunlar.

Özellikle çöp suyunun toprağa veya yeraltı sularına karışma ihtimaline karşı hangi kontrollerin yapıldığı da açıklanmalı. Herhangi bir risk bulunmadığı belirtiliyorsa bunun ölçüm ve denetim sonuçlarıyla ortaya konulması, eksiklik varsa da nasıl giderileceğinin açıklanması gerekiyor.

“KANALİZASYONA VERİLİYOR” AÇIKLAMASI YETERLİ DEĞİL

Çöp suyunun kanalizasyon sistemine verilip verilmediği de önemli bir başlık.

Eğer kanalizasyona veriliyorsa, hangi şartlarda kabul edildiği, öncesinde herhangi bir arıtmadan geçirilip geçirilmediği ve şebekeye verilen suyun analiz sonuçlarının ne olduğu kamuoyuna açıklanmalı.

Çünkü çöp sahasından kaynaklanan suyun içeriği, çöple temas ettiği için evsel atık sudan farklı özellikler taşıyabilir. Bu nedenle ilgili mevzuat ve kabul kriterleri çerçevesinde gerekli işlemlerin yapılıp yapılmadığının bilinmesi gerekiyor.

Sadece “kanalizasyona veriliyor” şeklindeki genel bir açıklama, kamuoyundaki soru işaretlerini gidermeye yetmeyebilir.

ÇÖPÜ YÖNETMEK KADAR ÇÖP SUYUNU DA YÖNETMEK GEREKİYOR

Çöpün toplanması, taşınması ve bertaraf edilmesi ile ortaya çıkan atık su birbirinden ayrı düşünülemez.

Tesisin işletilmesi kapsamında oluşan çöp suyunun da çevre ve insan sağlığı açısından gerekli standartlara uygun şekilde yönetilmesi gerekiyor.

Bu nedenle çöp suyunun toplanması, arıtılması ve bertaraf edilmesine ilişkin sorumlulukların ihale ve işletme sözleşmelerinde nasıl belirlendiği de kamuoyuna açıklanmalı.

İHALE AŞAMASINDA NE PLANLANDI?

Sofulu Çöp Tesisi ile ilgili geçmişe dönük olarak da cevap bekleyen sorular bulunuyor.

Tesis ihale edilirken oluşması beklenen çöp suyu miktarı hesaplandı mı?

Bu suyun arıtılması için nasıl bir sistem öngörüldü?

ÇED ve ilgili teknik dosyalarda hangi çevresel tedbirler yer aldı?

Öngörülen arıtma, çevre koruma ve koku giderme yatırımlarının tamamı gerçekleştirildi mi?

Belediye tarafından tesis hangi aralıklarla denetleniyor?

Denetimlerde eksiklik tespit edildiyse işletmeci firmaya hangi yükümlülükler getirildi ve verilen süre içerisinde bu eksiklikler giderildi mi?

Bunlar, ilgili kurumların kayıtlarında bulunması gereken ve kamuoyuna açıklanabilecek bilgiler.

VALİLİK VE İLGİLİ KURUMLAR DA SÜRECİ TAKİP ETMELİ

Sofulu’daki çevre sorunlarının yalnızca belediye ile işletmeci firma arasındaki bir konu olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtiliyor.

Adana Valiliği ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün de kendi görev ve yetki alanları çerçevesinde gerekli denetimleri yaparak, tesisin çevreye etkileri ve çöp suyunun nasıl yönetildiği konusunda kamuoyunu bilgilendirmesi önem taşıyor.

Sivil toplum kuruluşları ve siyasi partilerin de vatandaşın sağlığını ilgilendiren bu konuda sürecin takipçisi olması bekleniyor.

Burada amaç herhangi bir kurumu peşinen suçlamak değil; varsa eksiklikleri ortaya koymak ve gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak.

VATANDAŞ BELGELİ AÇIKLAMA BEKLİYOR

Sofulu konusunda yapılması gereken, herhangi bir belge ve ölçüm ortaya koymadan “çevreye zarar veriyor” ya da “her şey mevzuata uygun” şeklinde değerlendirmelerde bulunmak değil.

Mevcut durumun ölçüm sonuçları, analiz raporları ve denetim tutanaklarıyla ortaya konulması gerekiyor.

Sofulu Çöp Tesisi'nde yalnızca elektrik üretimi, çöp depolama ve koku konusu değil; çöp suyunun nasıl yönetildiği, toprağın ve yeraltı sularının nasıl korunduğu ve çevresel risklere karşı hangi tedbirlerin alındığı da kamuoyunun gündeminde olmalı.

Adana Büyükşehir Belediyesi, tesisi işleten firma ve ilgili kamu kurumlarının, “Sofulu’da oluşan çöp suyu nerede toplanıyor, nasıl arıtılıyor ve nereye veriliyor?” sorusuna açık, anlaşılır ve mümkünse belgeli bir yanıt vermesi bekleniyor.

Çünkü vatandaşın istediği tartışma değil, somut gelişme görmek istiyor.